27/02/2026 

 

Extra bescherming voor vleermuizen in Kuilen Vechmaal  

 

Elk jaar overwinteren vleermuizen in de voormalige mergelgroeven in Vechmaal (Heers). Al sinds 1942 tellen vrijwilligers de dieren. De laatste jaren zijn er al heel wat maatregelen genomen om de vaak bedreigde soorten die hier een toevluchtsoord vinden beter te beschermen. Nu de Vlaamse regering de omgeving als natuurreservaat erkende, kunnen de gemeente, Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren en Natuurpunt nog meer doen voor deze gevleugelde nachtdieren.  

 

Naar jaarlijkse gewoonte trokken vrijwilligers van Vleermuizenwerkgroep van Natuurpunt de laatste zaterdag van januari naar de Kuilen in Vechmaal om vleermuizen te tellen. Deze voormalige mergelgroeven staan bekend als overwinterplaats voor vleermuizen, waaronder bedreigde soorten zoals de ingekorven vleermuis, de adoptiesoort van de gemeente Heers. De tellingen zijn zeker niet nieuw: ze vinden jaarlijks plaats en dat al sinds 1942.  

 

Jan Leus van Natuurpunt De Herk-Heers: “Dit jaar telden we 238 exemplaren, een lichte stijging tegenover vorig jaar. Het gaat om zeven verschillende soorten. Niet slecht, als je weet dat er in heel Vlaanderen slechts elf soorten voorkomen. De baardvleermuis en watervleermuis weten hun weg naar de groeven het best te vinden, maar we telden ook ingekorven vleermuizen, meervleermuizen, Bechstein’s vleermuizen, franjestaartvleermuizen en bruine grootoorvleermuizen. De cijfers tonen aan hoe belangrijk de kuilen nu al zijn voor de vleermuizenpopulaties van de ruime regio, maar ook dat er zeker nog ruimte is voor verbetering. De winterslaap duurt van oktober tot april. In die periode zijn de dieren extra kwetsbaar. Het is belangrijk dat ze niet gestoord worden, omdat ze hun energie in de koude maanden goed moeten bewaken.”   

 

“Daarom namen we samen met onze partners in 2014 de beslissing om de groeven af te sluiten voor mensen,” zegt Kristof Pirard, burgemeester van Heers. “Daarnaast maakten we de omgeving ook vleermuisvriendelijker door hoogstamfruitbomen aan te planten en lijnvormige elementen zoals hagen in ere te houden. Deze leveren voedsel en een manier voor de vleermuizen om zich te oriënteren. Dat Natuurpunt sindsdien elk jaar weer wat meer vleermuizen telt, bewijst dat de maatregelen hun doel niet missen.”  

 

Bovendien zijn vleermuizen nuttige, natuurlijke insectenbestrijders. Ze helpen met het inperken van plaaginsecten zoals muggen en insecten die hout of landbouwgewassen aantasten. 

 

Erkend als natuurreservaat  

Dat deze voormalige groeven zo waardevol zijn voor vleermuizen, maakte dat het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren en de gemeente Heers het voortouw namen om de omgeving deels te laten erkennen als natuurreservaat, een traject dat enkele jaren in beslag nam. Eind 2025 volgde de officiële beslissing van de Vlaamse regering.  

 

“Met de erkenning en de bijhorende natuurbeheerplannen kunnen we de vleermuizen en andere waardevolle natuur in en rond de Kuilen van Vechmaal nog beter beschermen,” klinkt het bij de gemeente Heers. “Er ging een uitvoerig traject aan vooraf waarin we met heel wat partners samenwerkten en ook twee publieke consultaties hielden in 2024. Daarvan plukken we nu de vruchten.”   

 

“Haspengouw is een regio bij uitstek waar je natuur vaak middenin landbouwgebied vindt,” licht Joke Rymen van het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren toe. “Dat de vleermuizen het zo goed doen in de voormalige mergelgroeven, is zeker een opsteker voor de verschillende partners die hier de afgelopen jaren al goed werk leverden. Deze erkenning als natuurreservaat en de bijhorende natuurbeheerplannen geven de beheerders extra mogelijkheden om de natuurkwaliteiten nog te verhogen. In totaal gaat het om 3 ha.”   

 

Blik op Haspengouw  

Dat veel inwoners sympathie hebben voor deze bijzondere dieren in hun achtertuin, blijkt onder andere uit de infoavond in Herberg De Horne vanavond, die volledig volzet is. Deze avond van Landschapspark Haspengouw samen met partners Natuurpunt De Herk-Heers en het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren draait volledig rond de Kuilen van Vechmaal en haar bijzondere bewoners. Het is de eerste uit een reeks activiteiten van Landschapspark Haspengouw onder de noemer ‘Blik op Haspengouw’: infosessies, lezingen en workshops rond de typische bouwstenen van ons landschap.  

 

Hoewel de Kuilen van Vechmaal niet toegankelijk zijn voor het publiek, leidt de oranje route van Landschapswandeling Heks langs de ingang, waar je even tot rust kan komen op de picknickplek.